Hasarlı bir yüksek gerilim bataryası olay yerinde soğusa bile yeniden ısınabilir. Duman, tıslama, keskin koku veya taban bölümünde belirgin ısı fark edildiğinde araçtan uzaklaşın. 112'yi ararken aracın elektrikli olduğunu söyleyin ve araca geri dönmeyin.
Elektrikli araçlar ne kadar sık yanıyor?
İsveç'te 2018 yılında 156.331 elektrikli veya şarj edilebilir hibrit otomobil vardı. İtfaiye bu araçlarla ilgili 8 yangına müdahale etti. 2023'te araç sayısı 755.000'e, yangın kaydı 38'e çıktı. 2024 rakamları yaklaşık 900.000 araç ve 40 yangın oldu.
Altı yılda araç sayısı yaklaşık altı katına çıktı. Yangın kayıtları ise 8'den 40'a yükseldi. Türkiye'de kayıtlı elektrikli otomobil sayısı biliniyor; yangın olaylarını yakıt türüne göre ayıran düzenli bir resmî seri henüz yayımlanmıyor.
Diğer ülkelerde kayıtlar ne söylüyor?
İngiltere'de itfaiye birimleri 2025 yılında 279 elektrikli otomobil yangını bildirdi. Aynı yıl yollarda yaklaşık 1,97 milyon bataryalı elektrikli otomobil vardı; yıllık oran yaklaşık yüzde 0,014 oldu. İsveç'in 2024 rakamı yaklaşık yüzde 0,004'tür. İki ülkenin rakamları yan yana alındığında yaklaşık yüzde 0,009 çıkıyor. Bu, dünya ortalaması değil; İsveç hesabına şarj edilebilir hibritler de giriyor.
ABD'de NTSB yangın vakalarını teknik açıdan inceliyor, fakat ulusal elektrikli otomobil yangını oranı yayımlamıyor. Almanya'nın 2024 sigorta kaydı 13.600 otomobil yangını içeriyor; elektrikli araçlar ayrı gösterilmiyor. Çin, 2025'te elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçlarla ilgili 30 yangın vakasında kusur incelemesi yaptı; bu sayı ülkedeki bütün yangınları kapsamıyor. Rusya'nın ulusal yangın kayıtları da otomobilleri güç kaynağına göre ayırmıyor.
Termal kaçak nasıl gelişir?
Lityum iyon hücre fiziksel olarak ezildiğinde, üretim kusuru taşıdığında, aşırı ısındığında veya elektriksel koruma sınırları aşıldığında hücre içi kısa devre oluşabilir. Açığa çıkan ısı komşu hücrelere geçtiğinde zincirleme tepkimeye termal kaçak denir. Batarya paketi kapalı bir yapı olduğu için duman, tıslama, keskin koku veya taban bölümünde olağan dışı sıcaklık alevden önce görülebilir.
Hasarlı hücrede kalan enerji, kazadan saatler sonra sıcaklığı yeniden yükseltebilir. ABD Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu'nun incelediği vakalarda elektrik çarpması, termal kaçak ve yeniden tutuşma tehlikeleri görüldü. Bu nedenle hasarlı araç çekildikten sonra açık bir alanda bekletilir ve batarya sıcaklığı izlenir. Uygulanacak mesafeyi ve bekleme süresini üreticinin acil müdahale kılavuzu belirler.
Araç hangi güvenlik katmanlarını kullanır?
Batarya yönetim sistemi hücre gerilimini ve sıcaklığını izler; sınır dışı değerlerde gücü kısıtlayabilir veya şarjı durdurabilir. Kontaktörler yüksek gerilim devresini ayırır. Bazı modeller çarpışma algılandığında piroteknik sigortayla akım yolunu fiziksel olarak keser. Paket kasası, hücreler arasındaki ayırıcılar ve soğutma düzeni hasarın yayılmasını geciktirmek için tasarlanır.
Koruma düzeni modele göre değişir. Ağır bir darbe paket kasasını, soğutma kanallarını veya hücre bağlantılarını yine de zedeleyebilir. Araç seçerken çarpışma testine, bataryanın gövde içindeki yerine ve geri çağırma geçmişine bakın. Üreticinin acil müdahale kılavuzunun bulunması da önemlidir.
Kaza veya duman sonrası sürücü ne yapmalı?
Araç hâlâ hareket edebiliyorsa güvenli bir yerde durun, vitesi park konumuna alın ve herkesi dışarı çıkarın. Duman, tıslama, kıvılcım, keskin koku ya da tabanda belirgin ısı varsa geri dönmeyin. 112'ye aracın elektrikli olduğunu, çarpışma yerini ve gördüğünüz belirtileri söyleyin. Turuncu yüksek gerilim kablolarına, batarya tabanına ve kopmuş parçalara dokunmayın.
El tipi söndürücü, batarya paketinin içindeki hücreleri uzun süre soğutamaz. Yangın başladıysa eşya almak veya aracı başka yere sürmek için kabine dönmeyin. Kapalı otoparkta katı ve aracın şarj ünitesine bağlı olup olmadığını 112'ye bildirin. İtfaiye, aracın marka ve modeline ait acil müdahale kılavuzuna göre hareket eder.
İtfaiye müdahalesi neden farklıdır?
İtfaiye yalnız alevi söndürmez; bataryayı soğutur ve sıcaklığın yeniden yükselip yükselmediğini termal kamerayla izler. Paket muhafazası suyun hücrelere ulaşmasını zorlaştırabildiği için soğutma uzun sürebilir. Bataryanın yeri ve yüksek gerilim ayırma noktaları modele göre değişir.
Benzinli araçta sıvı yakıt, elektrikli araçta yüksek gerilim ve bataryada kalan enerji müdahalenin şeklini belirler. Elektrikli araçta yeniden tutuşma takibi daha uzun sürebilir. Bu süre, yangının daha sık çıktığı anlamına gelmez.
Hasarlı araç ne zaman yeniden kullanılabilir?
Batarya muhafazası darbe aldıysa, araç su altında kaldıysa veya yüksek gerilim uyarısı verdiyse yeniden çalıştırmayın. Çekici çağırırken aracın elektrikli olduğunu söyleyin. Serviste paket kasası, yalıtım direnci, soğutma devresi, bağlantılar ve hücreler arasındaki sıcaklık farkı kontrol edilir.
Onarım raporunda hasarın yeri, değiştirilen modül ve yüksek gerilim testinin sonucu yazmalıdır. Ağır kaza kaydı bulunan ikinci el bir araçta bu belgeleri isteyin. Gösterge panelinde uyarı bulunmaması, batarya paketinin fiziksel olarak sağlam olduğunu göstermez.